Pendahuluan
Setelah selesai menunaikan ibadah puasa Ramadhan, umat Islam tidak seharusnya berhenti daripada beramal. Bahkan, Syariat menganjurkan agar ibadah diteruskan dengan amalan sunat, antaranya puasa enam hari dalam bulan Syawal.
Rasulullah ﷺ bersabda:
مَنْ صَامَ رَمَضَانَ ثُمَّ أَتْبَعَهُ سِتًّا مِنْ شَوَّالٍ كَانَ كَصِيَامِ الدَّهْرِ
“Sesiapa yang berpuasa Ramadhan, kemudian diiringi dengan enam hari dari bulan Syawal, maka seolah-olah dia berpuasa sepanjang tahun.”
(Riwayat Muslim)
Hadis ini menunjukkan galakan besar untuk melaksanakan puasa enam Syawal sebagai kesinambungan ibadah selepas Ramadhan.
Cara Melaksanakan Puasa 6 Syawal
Puasa enam Syawal boleh dilakukan sama ada secara berturut-turut atau berpisah sepanjang bulan Syawal. Tiada syarat khusus yang mewajibkan ia dilakukan secara berterusan.
Namun, para ulama menyarankan agar ia dilakukan dengan segera dan jika mampu, secara berturut-turut. Ini selaras dengan firman Allah SWT yang menggalakkan agar manusia segera melakukan kebaikan.
Yang penting, puasa ini hanya boleh dimulakan selepas Hari Raya Aidilfitri kerana berpuasa pada hari raya adalah haram.
Mengapa Puasa 6 Syawal Seperti Puasa Setahun?
Kelebihan puasa enam Syawal yang menyamai puasa setahun dapat difahami melalui konsep gandaan pahala dalam Islam.
- Puasa Ramadhan selama 30 hari × 10 ganjaran = 300 hari
- Puasa 6 hari Syawal × 10 ganjaran = 60 hari
Jumlah keseluruhan menjadi 360 hari, bersamaan dengan setahun.
Isu: Dahulukan Puasa Qadha @ Puasa Sunat?
Antara persoalan utama yang sering timbul ialah adakah perlu mendahulukan puasa qadha (ganti) sebelum melakukan puasa enam Syawal?
Para ulama berbeza pandangan dalam hal ini:
Pendapat pertama: Dibolehkan mendahulukan puasa sunat enam Syawal sebelum qadha. Antara dalilnya ialah riwayat bahawa Sayyidatina Aisyah RA menangguhkan qadha puasanya hingga ke bulan Syaaban kerana kesibukan dan tidak disebut bahawa beliau meninggalkan puasa sunat Syawal. Ini menunjukkan adanya kelonggaran dalam perkara ini.
Pendapat kedua: Perlu mendahulukan qadha terlebih dahulu kerana hadis menyebut “siapa yang berpuasa Ramadhan, kemudian diikuti enam hari Syawal”. Mereka memahami bahawa qadha perlu disempurnakan dahulu.
Namun, ramai ulama cenderung kepada pendapat pertama yang memberi keluasan kepada umat Islam, memandangkan qadha boleh dilakukan dalam tempoh yang panjang sehingga sebelum Ramadhan berikutnya.
Walau bagaimanapun, yang terbaik ialah menyelesaikan qadha terlebih dahulu, kemudian barulah diikuti dengan puasa enam Syawal.
Isu Menggabungkan Puasa Qadha & Sunat
Satu lagi persoalan ialah sama ada boleh menggabungkan niat puasa qadha dengan puasa sunat enam Syawal.
Dalam hal ini, terdapat perbezaan pandangan:
- Sebahagian ulama tidak membenarkan penggabungan niat antara puasa fardu dan sunat.
- Sebahagian yang lain berpandangan bahawa ganjaran puasa sunat tetap diperoleh walaupun seseorang hanya berniat qadha, sebagai ganjaran tambahan (tabi‘an).
Namun, pandangan yang lebih berhati-hati ialah tidak menggabungkan niat, sebaliknya melaksanakan kedua-duanya secara berasingan agar keluar daripada khilaf dan lebih menepati maksud ibadah.
Kelonggaran Dalam Syariat
Syariat Islam memberi kelonggaran kepada umatnya. Bagi mereka yang mempunyai kekangan seperti kesibukan atau kesukaran untuk mengqadha puasa dengan segera, dibenarkan untuk menangguhkannya dalam tempoh yang dibenarkan.
Namun, janganlah penangguhan itu berlarutan sehingga melampaui had yang dibenarkan tanpa sebab yang munasabah.
Penutup
Puasa enam Syawal adalah peluang besar untuk menambah pahala selepas Ramadhan. Ia bukan sekadar amalan sunat, tetapi tanda kesungguhan seseorang dalam mengekalkan momentum ibadah.
Sama ada seseorang ingin mendahulukan qadha atau puasa sunat, kedua-duanya mempunyai sandaran dalam pandangan ulama. Namun yang penting ialah tidak meninggalkan kedua-duanya.
Gunakan peluang bulan Syawal ini sebaiknya, agar ibadah kita selepas Ramadhan terus hidup dan tidak terhenti begitu sahaja. Semoga Allah SWT menerima segala amalan kita.
