Darah Keluar Sebelum Janin Gugur: Wajib Solat atau Tidak?

Persoalan

Seorang wanita mengalami keguguran tetapi janin belum keluar, yang keluar hanyalah darah. Bolehkah atau wajibkah dia menunaikan solat dalam keadaan tersebut?

Jawapan

Semoga Allah memberi kesabaran dan menggantikan dengan yang lebih baik. Darah yang keluar sebelum janin keluar bukan darah nifas, kerana nifas hanya bermula selepas janin keluar dari rahim. Dalam mazhab Syafie, hukum darah tersebut bergantung pada keadaannya:

• Jika ia memenuhi syarat haid, iaitu keluar sekurang-kurangnya sehari semalam (24 jam), tidak melebihi 15 hari dan bukan dalam tempoh suci, maka ia dikira darah haid menurut pendapat yang lebih sahih. Dia tidak boleh solat.

• Jika ia tidak memenuhi syarat haid, seperti keluar kurang daripada 24 jam, melebihi 15 hari atau keluar dalam tempoh suci, maka ia darah istihadah atau darah rosak. Dia wajib solat seperti biasa.

Apabila janin keluar dan doktor mengesahkan ia janin walaupun masih berupa ketulan darah ('alaqah) atau daging (mudghah), dia wajib mandi wiladah. Darah yang keluar selepas itu ialah nifas dan dia tidak boleh solat sehingga nifas berhenti.

Darah Ketika Hamil Menurut Mazhab Syafie

Al-Fiqh al-Manhaji menjelaskan bahawa jika wanita hamil melihat darah yang tempohnya mencapai tempoh minimum haid (sehari semalam) dan tidak melebihi tempoh maksimum haid (lima belas hari), ia dikira darah haid menurut pendapat yang azhar. Dia hendaklah meninggalkan solat, puasa dan semua perkara yang haram bagi wanita haid. Jika darah itu kurang daripada tempoh minimum atau melebihi tempoh maksimum, ia dikira darah istihadah dan hukumnya seperti istihadah dari segi solat dan lain-lain.

Imam al-Nawawi dalam al-Majmu' (2/347) menyatakan bahawa terdapat dua pendapat tentang darah yang dilihat wanita hamil. Pendapat yang lebih sahih ialah ia darah haid. Pendapat kedua mengatakan ia istihadah dan inilah pilihan al-Jurjani.

Pandangan Mazhab Lain

Mazhab Hanafi berpendapat darah yang keluar ketika hamil bukan haid tetapi darah rosak. Ini kerana wanita hamil tidak haid (al-Bayan, 1/348). Menurut pendapat ini, wanita tersebut wajib solat walaupun darah keluar ketika janin masih dalam kandungan.

Mazhab Hanbali juga berpendapat wanita hamil tidak haid. Namun jika darah keluar sehari atau dua hari sebelum bersalin bersama tanda-tanda hampir bersalin seperti sakit kontraksi, ia dikira darah nifas dan dia meninggalkan solat. Jika darah keluar tanpa tanda hampir bersalin, ia dikira darah rosak dan dia tetap wajib solat (Ibn Qudamah, al-Mughni, Bab al-Nifas).

Dalam mazhab Syafie pula, pendapat yang muktamad ialah perincian di atas. Ia diikuti oleh Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan dalam fatwanya tentang darah semasa keguguran.

Hukum Solat Ketika Istihadah

Jika darah tersebut istihadah, dia tetap wajib solat. Rasulullah ﷺ bersabda kepada Fatimah binti Abi Hubaisy RA yang mengalami istihadah:

إِذَا كَانَ دَمُ الْحَيْضَةِ فَإِنَّهُ دَمٌ أَسْوَدُ يُعْرَفُ فَإِذَا كَانَ ذَلِكَ فَأَمْسِكِي عَنِ الصَّلاَةِ فَإِذَا كَانَ الآخَرُ فَتَوَضَّئِي وَصَلِّي فَإِنَّمَا هُوَ عِرْقٌ

“Apabila darah haid, ia adalah darah hitam yang dikenali. Jika ia datang, berhentilah daripada solat. Jika ia darah yang lain, berwuduklah dan solatlah kerana ia hanyalah darah urat.”

Riwayat Abu Dawud, no. 286

Selepas Janin Keluar

Pejabat Mufti Wilayah Persekutuan menukil kenyataan Imam al-Nawawi dalam Raudhah al-Talibin (1/174). Hukum nifas tetap berlaku sama ada bayi dilahirkan sempurna atau tidak, hidup atau mati atau gugur dalam bentuk ketulan daging atau darah, apabila bidan mengesahkan ia permulaan bentuk manusia. Oleh itu, jika doktor mengesahkan ketulan yang keluar itu janin atau sebahagiannya, darah selepasnya ialah nifas. Tempoh nifas paling lama ialah 60 hari (al-Fiqh al-Manhaji, 1/82).

Kesimpulan

• Darah yang keluar sebelum janin keluar bukan darah nifas.

• Menurut mazhab Syafie, jika darah itu memenuhi syarat haid (sekurang-kurangnya 24 jam dan tidak melebihi 15 hari, bukan dalam tempoh suci), ia dikira haid dan tidak boleh solat.

• Jika tidak memenuhi syarat haid, ia istihadah. Wajib solat dengan membersihkan diri dan berwuduk bagi setiap solat fardu.

• Selepas janin keluar dan disahkan doktor, wajib mandi wiladah dan darah selepasnya ialah nifas.

• Dapatkan pengesahan doktor tentang keadaan janin kerana ia menentukan hukum.

Wallahu a'lam.